xī tū jué， yuán shì tū jué dì guó xī miàn kèhán。 tū jué dōng xī fēn liè hòu， xī tū jué zài xī yù chēng xióng， yǐ kòng zhì sī chóu zhī lù。 zhèng shì shuō zhǐ yòu dōng tū jué cái shuō tū jué， xī tū jué míng “ shí jiàn ”（ Onoq）， cǐ nǎi yuán zì xī tū jué chuàng lì rén shì diǎn mì shòu shí bù luò shǒu lǐng měi rén yī zhī jiàn， suǒ yǐ chēng wéi shí jiàn。
xī tū jué zhèng tǐ yǔ dōng tū jué dà tóng xiǎo yì， dàn yòu yī wèi zhì shì xī tū jué zhuān yòu， míng yàn hóng dá， píng lùn guó zhèng， fēn liǎng xiāng shí xìng， duō lù， nǔ shī bì。
tū jué xīng qǐ shí， tǔ mén kèhán dì shì diǎn mì xī zhēng， yì shǔ xī yù tiě lè gè bù、 gé luó lù、 bá xī mì děng zhū bù。 shì diǎn mì xiān shì lián hé bō sī xiāo miè liǎo yàn dā， yǐ hòu yòu tóng bài zhàn tíng jié méng， jìn gōng bō sī。
583 nián dōng xī tū jué fēn liè， xī tū jué shè kuì kèhán guǎng kāi jiāng tǔ， dōng qǐ jīn shān xī dào xī hǎi zhū guó dōuzài tā de tǒng zhì zhī xià， hàn tíng jiàn zài qiūcí běi miàn de sān mí shān。 dì tǒng yè hù kèhán bǎ hàn tíng qiān dào shí guó（ jīn wū cí bié kè tǎ shí gān） běi miàn de qiān quán， pài tù tún zhù xī yù gè guó， shōu liǎn zhēng fù。 zhè shì xī tū jué zuì qiáng shèng de shí qī。
zhēnguàn chū nián， tǒng yè hù bèi bó fù suǒ shā， xī tū jué nèi bù biàn luàn dié qǐ， guì zú zhēng lì。
651 nián， ā shǐ nà hè lǔ zì lì wéi shā bō luó kèhán， jiàn yá zhàng zài shuāng hé（ jīn xīn jiāng bó lè、 wēn quán yī dài） hé qiān quán， zǒng lǐng shí xìng bù luò， kòng zhì xī yù gè guó， jìn gōng táng cháo de tíng zhōu děng dì。 657 nián， táng cháo pài sū dìng fāng děng zhēng tǎo xī yù， fú huò hè lǔ， xī tū jué miè wáng。
| 