wàn lì（ 1573 nián － 1620 nián） shì míng shén zōng zhū yì jūn de nián hào， míng cháo shǐ yòng wàn lì zhè gè nián hào yī gòng 48 nián， shì míng cháo shǐ yòng shí jiān zuì cháng de nián hào。
lì shǐ xué jiā huáng rén yǔ yòng “ dà lì shǐ guān ” de jiǎo dù， xiě liǎo《 wàn lì shí wǔ nián》 zhè běn yán jiū míng shǐ de zhuān zhù。
hóng shǔ chuán rù zhōng guó。

wǎ lá（ Wǎlà/Wǎlā）， yòu chēng wò yì lá tì（ Oirat）、 wèi lā tè， shì xī bù měnggǔ mín zú。 míng dài chēng wǎ lá， dào 17 shì jì hòu qī chēng wèi lā tè， yòu chēng 'è lā tè、 è lǔ tè。 lì shǐ shàng měnggǔ mín zú shì yóu liǎng gè jī běn bù fēn zǔ chéng de。 ...

dá dá（ Ta-ta Mongols） shì míng cháo shí 'ā lǔ tái chuàng lì， dá yán hàn tǒng yī de dōng bù měnggǔ， yǔ wǎ lá duì lì， fēn wéi chá hā 'ěr、 tǔ mò tè、 kē 'ěr qìn（ hán YunshebuTümen）、 è 'ěr duō sī、 ā sù děng bù。 wū gé qí（ guǐ lì chì） hā shí hā（ Ugech(Gulichi)Khashikha） hàn cuàn běi yuán hòu， zì chēng dá dá kèhán， céng zhù míng chéng zǔ duó quán。 ...

hóng wǔ 'èr shí sì nián（ 1391 nián） fēng， èr shí bā nián（ 1395 nián） jiù fān yún nán， jiàn wén yuán nián（ 1399 nián） xiāojí， yǒng lè yuán nián（ 1403 nián） fù fēng， hóng xī yuán nián（ 1425 nián） qiān wǔ gāng zhōu

kē 'ěr kè zī zú（ kē 'ěr kè zī yǔ： Кыргыз / قىرعىز）， yǔ jí 'ěr jí sī zú shì zhǐ tóng yī gè mín zú， shǔ yú hàn yǔ de tóng míng yì yì。 gāi mín zú zhù yào fēn bù yú zhōng yà， wéi jí 'ěr jí sī sī tǎn de zhù tǐ mín zú， duō xìn yǎng yī sī lán jiào。 ...

gōng yuán 1000 nián zuǒ yòu， ōu zhōu rén shǒu cì tà zú yú jiā ná dà。 hóng hú zǐ 'āi lǐ kè céng zài niǔ fēn lán dǎo de lán sài 'ào cí mù cǎo dì jiàn lì duǎn zàn de jū zhù diǎn。 zì běi 'ōu zhí mín zhě zhī hòu jiā ná dà yòu yī duàn shí jiān méi yòu yǔ 'ōu zhōu jiē chù， zhí dào 1497 nián yì dà lì rén qiáo wǎ ní · kǎ bó tuō（ JohnCabot） wéi yīng gé lán tàn suǒ jiā ná dà dà xī yáng yán 'àn。 ...

zài cóng qián wú rén lái dào de dì fāng， wǒ men xī wàng yí zhí yī gè mín zú。” shí qī shì jì chū， yīng guó kāi shǐ xiàng běi měi zhí mín。 zuì chū de běi měi yí mín zhù yào shì yī xiē shī qù tǔ dì de nóng mín， shēng huó jiān kǔ de gōng rén yǐ jí shòu zōng jiào pò hài de qīng jiào tú。 ...

zhān mǔ shì yī shì（ yīng wén： JamesI， 1566 nián 6 yuè 19 rì－ 1625 nián 3 yuè 27 rì）， yīng gé lán hé 'ài 'ěr lán guó wáng， 1603 nián 3 yuè 24 rì dào 1625 nián 3 yuè 27 rì zài wèi， tóng shí yě shì sū gé lán guó wáng， chēng zhān mǔ shì liù shì（ yīng wén： JamesVI）， 1567 nián 7 yuè 24 rì dào 1625 nián 3 yuè 27 rì zài wèi。 ...

hēng lì sì shì（ fǎ yǔ： HenriIV， 1553 nián 12 yuè 13 rì chū shēng yú bō chéng－ 1610 nián 5 yuè 14 rì yú bā lí bèi cì shā）， běn míng“ hēng lì · dé · bō bàng”， nà wǎ lā guó wáng（ hēng lì sān shì · dé · nà wǎ 'ěr 1572-1610）， jì 'ér chéng wéi fǎ guó guó wáng（ 1589-1610）， yě shì fǎ guó bō bàng wáng cháo de chuàng jiàn zhě。 ...

yà píng níng bàn dǎo shàng de guó jiā hé gōng guó zài jīng guò yī gè shì jì bǎo chí xiāng duì de dú lì xìng yǔ quán lì zhì héng de fēn sàn zhuàng tài hòu， fǎ guó guó wáng chá lǐ bā shì zài 1494 nián kāi shǐ yī xì liè de qīn lüè huó dòng， bìng yī zhí chí xù dào 16 shì jì， yǎn biàn chéng fǎ guó jí xī bān yá zhī jiān de jìng zhēng。 ...

dāng 'ào sī màn rén dào lái de shí hòu， xī là rén xīng qǐ liǎo liǎng gǔ yí mín yùn dòng。 shǒu xiān shì xī là zhī shí fènzǐ jiē céng xiàng xī 'ōu de yí mín， yóu cǐ jī fā liǎo wén yì fù xīng de dào lái。 qí cì， yī xiē xī là rén lí kāi liǎo píng yuán， duǒ jìn céng luán de qún shān zhōng。 ...

zài dì sì cì shí zì jūn dōng zhēng zhī hòu xíng chéng de líng suì hé bù wěn dìng de xiǎo guó， dà duō bèi hòu jì de xī là zhū guó suǒ shōu huí， bìng zài 14 dào 16 shì jì shí bèi 'ào sī màn dì guó chóngxīn zhēng fú。

wǎ xī lǐ sì shì shì 'é guó lì shǐ shàng suǒ wèi de kòngwèi shí qī de yī wèi shā huáng， xià nuò fū gē luó dé de guì zú， 1606 nián zhì 1610 nián chéng wéi shā huáng。 dāng bào lǐ sī · gē dōng nuò fū wéi shā huáng shí， tā fèng mìng qián wǎng wū gé lǐ qí diào chá yī fán léi dì yòu zǐ dé mǐ tè lǐ · yī wàn nuò wéi qí huáng zǐ de sǐ yīn。 ...

1521 nián， xī bān yá rén hè 'ěr nán · kē 'ěr tè sī（ HernanCortes） shuài jūn zhú bù zhēng fú liǎo mò xī gē， bìng bǎ zhè lǐ gēngmíng wéi xīn xī bān yá。 xī bān yá wáng shì jiāng tǔ dì lián tóng dāng dì yìn dì 'ān rén cì gěi zhēng fú zhě， shí xíng wěi tuō jiān hù zhì， qiǎngpò yìn dì 'ān rén fú láo yì。 ...

15 shì jì mò yǐ lái， yǐ dì lǐ dà fā xiàn、 zōng jiào gǎi gé、 mín zú guó jiā de jué qǐ wéi biāo zhì， ōu zhōu jìn rù jìn dài shí qī。。 jìn dài bāo kuò cóng zhōng shì jì dào gōng yè gé mìng wéi zhǐ de sān gè shì jì， dà yuē cóng 1500 zhì 1800 nián， huò zhě cóng 1492 nián fā xiàn xīn shì jiè dào 1789 nián fǎ guó dà gé mìng wéi zhǐ。 ...

wén yì fù xīng shì yīcháng zài jìn dài duì 'ōu zhōu xué shù shēng huó yìn xiàng shēn yuǎn de wén huà yùn dòng。 tā qǐ yuán yú yì dà lì， zài liǎng gè bàn shì jì de wén huà jiàngé zhōng kuò dà dào běi 'ōu hé xī 'ōu， yǐng xiǎng biàn jí wén xué、 zhé xué、 yì shù、 zhèng zhì、 kē xué、 lì shǐ、 zōng jiào hé xué shù de qí tā fāng miàn。 ...

zài zhè yī shí qī tiān zhù jiào huì de fǔ bài zāo dào xīn jiào gǎi gé de qiáng lì fǎn dàn。 hòu zhě huò dé zhū duō zhī chí， tè bié shì zài xún qiú qiáng guó zhī lù， bǎi tuō tiān zhù jiào huì yǐng xiǎng de zhū hóu zhī jiān。 mǎ dīng · lù dé zhī hòu rén wù céng chū bù qióng， ...

13 shì jì jiàn lì 'ā bǐ xī ní yà wáng guó。

ào sī màn dì guó、 è tú màn dì guó huò 'ào tuō màn dì guó（ ào sī màn tǔ 'ěr qí wén： دولتعالیهعثمانیه; tǔ 'ěr qí wén： Osmanlıİmparatorluğu） yòu chēng 'ào sī màn tǔ 'ěr qí dì guó、 tǔ 'ěr qí dì guó děng， wéi tū jué rén suǒ jiàn lì de yī gè dì guó。 ...

qìng cháng shì yī gè rì běn nián hào， jiē zài wén lù zhī hòu， yuán hé zhī qián。 jí gōng yuán 1596 nián dào 1615 nián wéi zhǐ zhī jiān。 zhè shí dài de tiān huáng shì hòu yáng chéng tiān huáng、 hòu shuǐ wěi tiān huáng。 jiāng hù mù fǔ de jiāng jūn shì dé chuān jiā kāng、 dé chuān xiù zhōng。
wén lù 5 nián 10 yuè 27 rì（ gōng lì 1596 nián 12 yuè 16 rì）， zāinàn、 yì xiàng pín shēng， gù cǐ gǎi yuán。
qìng cháng 20 nián 7 yuè 13 rì（ gōng lì 1615 nián 9 yuè 5 rì）， gǎi yuán zuò yuán hé。

hòu yáng chéng tiān huáng（ 1571 nián 12 yuè 31 rì－ 1617 nián 9 yuè 25 rì）， zhèng qīn dīng tiān huáng zhī zǐ chéng rén qīn wáng（ yáng guāng yuàn tài shàng tiān huáng） dì yī huáng zǐ， mǔ qīn wéi quàn xiū sì qíng yòu zhī nǚ quàn xiū sì qíng zǐ（ xīn shàng dōng mén yuàn）。 ...

zhàn guó shí dài（ rì： zhàn guó shí dài ／ せ ん ご quan じ だ い）， jiǎn chēng zhàn guó， zhàn guó yī cí chū zì jiá fěi guó（ jīn shān lí xiàn） dà míng wǔ tián xìn xuán suǒ zhì dìng de fēn guó fǎ“ jiá zhōu fǎ dù zhī cì dì” dì 'èr shí tiáo； qí kāi tóu jiù jì zhe“ tiān xià zhàn guó zhī shàng”。 ...

ào sī màn tǔ 'ěr qí dì guó tǒng zhì shí qī de 'āi jí xíng shěng zài mǎ mù liú kè zhàn zhēng shí qī， āi jí shì 'ào sī màn dì guó de shěng fèn。 hòu lái， ā 'ěr bā ní yà yì de mù hǎn mò dé · ā lǐ chéng wéi 'āi jí tǒng zhì zhě。 wèile què bǎo qí 'āi jí tǒng zhì zhě de shì xí dì wèi， tā yǔ 'ào sī màn dì guó fā dòng zhàn zhēng， zhēng fú liǎo xù lì yà jí bā lè sī tǎn。 ...

sà fēi wáng cháo（ 1501 – 1722/1736 nián）， yòu chēng sà fǎ wéi wáng cháo。 sà fēi wáng cháo shì cóng 1501 nián zhì 1736 nián tǒng zhì yī lǎng de wáng cháo。 zhè gè wáng cháo jiāng yī sī lán jiào shí yè pài zhèng shì dìng wéi yī lǎng guó jiào， tǒng yī liǎo yī lǎng de gè gè shěng fèn， yóu cǐ chóngxīn jī qǐ liǎo gǔ dài bō sī dì guó de yí chǎn， shì yī lǎng cóng zhōng shì jì xiàng xiàn dài shí qī guò dù de zhōng jiān shí qī。 ...

yé sū（ yīng yì： Jesus； xī là yǔ： Ιησούς　 Χριστός[ hàn yǔ yīn yì wéi： lēng sōu sī kě lǐ sī táo sī ] gōng yuán 1 nián ~ yuē 30 nián） zhào jī dū jiào de dào lǐ， yé sū shì zào wù zhù tiān zhù shèng fù de 'ér zǐ， yǔ zhòu hé réndōu shì shèng fù suǒ chuàng zào de。 ...

xī wǎ hàn guó wèi yú 'ā mǔ hé xià yóu， xián hǎi nán 'àn de huā lá zǐ mó lǜ zhōu， shǒu dū chū zài wū 'ěr gēn qí， hòu yīn 'ā mǔ hé gǎi dào， yú 16 shì jì mò qiān zhì xī wǎ。 jū mín yǐ wū cí bié kè rén wéi zhù， cǐ wài hái yòu tǔ kù màn rén、 kǎ lā kǎ 'ěr bā kè rén、 hā sà kè rén、 bō sī rén hé 'é guó rén。 ...

mǎ yǎ wén míng shì gǔ dài wèi yú mò xī gē dōng nán bù、 wēi dì mǎ lā hé yóu jiā dūn bàn dǎo děng zhōng nán měi zhōu qū yù de wén míng。 hé chuán shuō xiāng fǎn de shì， mǎ yǎ rén cóng wèi xiāo shī； xiàn zài réng yòu sān bǎi wàn mǎ yǎ rén jū zhù zài yóu jiā dūn bàn dǎo dì qū， hěn duō rén jīn rì réng rán néng shuō mǎ yǎ yǔ xì de yǔ yán。 ...

13 shì jì chū， měnggǔ zài měnggǔ gāo yuán jué qǐ。 1227 nián měnggǔ miè xī xià， 1234 nián miè jīn cháo。 1231 nián kāi shǐ qīn lüè gāolí， 1259 nián gāolí chén fú。 1253 nián miè dà lǐ guó。 1257 nián rù qīn yuè nán chén cháo， dàn shī bài。 1271 nián yuán shì zǔ zài zhōng yuán chéng lì liǎo yuán cháo， yǔ sì dà hàn guó bìng liè。 ...