mùlù yuán wéi liù jīng 。《 zhuāng zǐ 》 yī shū shǒu xiān chēng shī jīng 、 shàng shū 、 lǐ jì 、 zhōu yì 、 lè jīng 、 chūn qiū wéi liù jīng 。 bān gù zài 《 hàn shū · yì wén zhì 》 zhōng chēng zhī wéi “ liù yì ” 。
qí zhōng 《 lè jīng 》 sàn shī , zhǐ liú cún xià lái 《 yuèjì 》 yī piān , bìng rù 《 lǐ jì 》 zhōng , yīn cǐ zài hàn cháo , yǐ cǐ wǔ běn zhù zuò zuò wéi jīng diǎn , chēng wéi 《 wǔ jīng 》。
rú jiā de wǔ zhǒng jīng diǎn , zhǐ 《 yì 》、《 shàng shū 》、《 shī 》、《 lǐ 》、《 chūn qiū 》。 hàn wǔ dì jiàn yuán wǔ nián ( qián 136) shè lì wǔ jīng bó shì , diàn dìng liǎo rú jiā jīng diǎn de zūn guì dì wèi 。《 yì 》 yòu chēng 《 zhōu yì 》, bāo kuò jīng 、 chuán liǎng bù fēn 。 jīng de bù fēn gòng liù shí sì guà , měi guà liù yáo 。 guà cí hé yáo cí gòng yuē 5000 zì , kě néng shì xī zhōu chū nián biān dìng de 。 tā bù jǐn duì yú liǎo jiě yīn zhōu shí dài de zhé xué sī xiǎng 、 shè huì shēng huó yòu jí zhòng yào de yì yì , ér qiě bǎo cún liǎo yī xiē xiāng dāng hǎn jiàn de shāng zhōu shǐ shì cái liào 。《 yì 》 de chuán , bāo kuò xì cí 、 shuō guà děng shí gè bù fēn , jiù chēng “ shí yì ”, shì dōng zhōu shí rén suǒ xiě de duì yú 《 yì 》 jīng bù fēn de jiě shì 。《 shàng shū 》 shì wǒ guó shàng gǔ shí dài wáng shì gào mìng 、 shì cí hé zhuī shù gǔ dài shǐ jì de zhù zuò huì biān 。 zuì chū zhǐ fàn chēng wéi 《 shū 》, qí hòu fēn wéi xià 、 shāng 、 zhōu shū , yǐ hòu cái chēng wéi 《 shàng shū 》, yì wèi shàng gǔ zhī shū 。 qín hàn zhī jì ,《 shàng shū 》 duō wáng , dú qín bó shì Jǐnán fú shēng bì cáng zhī shū 。 hàn chū , fú shēng qiú dé qí shū , cún 28 piān , jiào shòu yú qí lǔ zhī jiān 。 zhè bù 《 shàng shū 》 yǐ hàn dài tōng xíng de lì shū xiě dìng , gù chēng 《 jīn wén shàng shū 》。 cǐ wài , hàn dài hái yòu 《 gǔ wén shàng shū 》, jù shuō bǐ 《 jīn wén shàng shū 》 duō chū 16 piān 。《 shī 》, yòu chēng 《 shī jīng 》。 hàn chū chuán shòu 《 shī 》 de yòu qí 、 lǔ 、 hán sān jiā , dū lì yú xué guān 。 máo gōng yì chuán , wèi dé lì 。 hòu lái , sān jiā shī wáng quē , máo shī dú chuán , yīn cǐ 《 shī 》 yòu chēng 《 máo shī 》。《 shī 》 jīn cún 305 piān , gè piān shí dài zǎo wǎn bù yī , zǎo zhì zhōu chū , wǎn zhì chūn qiū zhōng qī 。《 shī 》 bù jǐn yòu hěn gāo de yì shù jià zhí , ér qiě shì liǎo jiě xiān qín shè huì fēng mào de zhēn guì cái liào 。《 lǐ 》, hàn shí zhǐ 《 yí lǐ 》, hòu shì zhǐ 《 lǐ jì 》。《 yí lǐ 》 shì chūn qiū zhàn guó shí dài yī bù lǐ yí zhì dù de huì biān 。 hàn shì suǒ chuán yòu dài dé běn 、 dài shèng běn hé liú xiàng 《 bié lù 》 běn 。《 lǐ jì 》 shì xī hàn shí rén suǒ biān dìng de rú jiā guān yú lǐ de chǎn shì , fēn wéi 《 xiǎo dài lǐ 》 hé 《 dà dài lǐ 》 liǎng zhǒng , dài shèng suǒ biān 49 piān bìng yóu zhèng xuán zuò zhù de wéi 《 xiǎo dài lǐ 》, dài dé suǒ biān 85 piān chēng wéi 《 dà dài lǐ 》。《 chūn qiū 》 shì lǔ guó de biān nián shǐ 。 tā 'àn nián 、 shí 、 yuè 、 rì jìzǎi shǐ shì , yǐ chūn qiū dài biǎo sì shí , gù míng 《 chūn qiū 》。 xiàn cún 《 chūn qiū 》 cóng lǔ yǐn gōng yuán nián ( qián 722) dào lǔ 'āi gōng shí sì nián ( qián 481), gòng jì 242 nián jiān shǐ shì 。 suī rán wén jù jiǎn duǎn , dàn duì dāng shí zhèng zhì shì jiàn dōuyòu zì jǐ de jiàn jiě hé píng jià 。 hòu rén wéi qí zuò zhù jiě , liú chuán xià lái de yòu 《 zuǒzhuàn 》、《 gōngyángzhuàn 》 hé 《 gǔliángzhuàn 》。
wǔ jīng bié míng : táng hán yù 《 jìn xué jiě 》 :"《 shī 》 zhèng 'ér pā 。 " hòu yīn chēng 《 shī jīng 》 wéi " pā jīng "。《 shū jīng 》 zhě , kǒng bì cáng shū yě , yòu míng bì jīng . yì jīng , xī jīng xiāng chuán fú xī shǐ zuò bā guà , gù míng " xī jīng "。《 lǐ jì 》 ,. zhěng lǐ 《 lǐ jì 》 de shì xī hàn xué zhě dài dé ( dà dài ) hé dài shèng ( xiǎo dài ) shū zhí 'èr rén , yīn cǐ míng " dài jīng ". kǒng zǐ shān shù chūn qiū , jué bǐ yú huò lín 。 yīn cǐ 《 chūn qiū 》 jiào " lín jīng ".
kǒng zǐ zhěng lǐ bìng yòng zuò jiào xué de 《 shī 》《 shū 》《 lǐ 》《 lè 》《 yì 》《 chūn qiū 》, bǎo cún liǎo fēng fù de zhōng guó shàng gǔ lì shǐ zī liào , hé chēng “ liù yì ”, qín hàn yǐ lái 《 lè 》 bù chuán , suì wéi “ wǔ jīng ”。“ wǔ jīng ” cháng qī zuò wéi guān fāng zhǐ dìng de jiào kē shū , duì zhōng huá mín zú wén huà de fā zhǎn zhì guān zhòng yào 、 wú kě tì dài 。
guān yú “ liù yì ” de nèi róng ,《 jiù táng shū · jīng jí zhì 》 gài kuò zuì wéi jiǎn jié yǔn dāng :
yī yuē 《 yì 》, yǐ jì yīn yáng biàn huà ;
èr yuē 《 shū 》, yǐ jì dì wáng yí fàn ;
sān yuē 《 shī 》, yǐ jì xīng shuāi sòng tàn ;
sì yuē 《 lǐ 》, yǐ jì wén wù tǐ zhì ;
wǔ yuē 《 lè 》, yǐ jì shēng róng lǜ dù ;
liù yuē 《 chūn qiū 》, yǐ jì xíng shì bāo biǎn … …
《 shǐ jì · huá jī lièzhuàn 》 jì lù liǎo kǒng zǐ duì “ liù yì ” jiào huà jí zhì lǐ zuò yòng de chǎn shù :
kǒng zǐ yuē : liù yì yú zhì yī yě 。《 lǐ 》 yǐ jié rén ,《 lè 》 yǐ fā hé ,《 shū 》 yǐ dào shì ,《 shī 》 yǐ dá yì ,《 yì 》 yǐ shén huà ,《 chūn qiū 》 yǐ yì 。
《 zhuāng zǐ · tiān xià 》 jiē shì liǎo “ liù yì ” duì shè huì shēng huó de zhǐ dǎo yì yì :
《 shī 》 yǐ dào zhì ,《 shū 》 yǐ dào shì ,《 lǐ 》 yǐ dàohéng ,《 lè 》 yǐ dào hé ,《 yì 》 yǐ dào yīn yáng ,《 chūn qiū 》 yǐ dào míngfèn 。
kǒng zǐ tóng shí yě zhǐ míng ,“ liù yì ”“ wǔ jīng ” zuò wéi jiào huà mín zhòng de jiào cái , yòu qí míng xiǎn yōu shì , dàn bìng fēi méi yòu bù zú , yào yáng cháng bì duǎn 。 zhè duàn huà jiàn yú 《 lǐ jì · jīng jiě 》。
kǒng zǐ yuē : rù qí guó , qí jiào kě zhī yě 。 qí wéi rén yě :
wēn róu dūn hòu ,《 shī 》 jiào yě ; shū tōng zhī yuǎn ,《 shū 》 jiào yě ; guǎng bó yì liáng ,《 lè 》 jiào yě ; jié jìng jīng wēi ,《 yì 》 jiào yě ; gōng jiǎn zhuāng jìng ,《 lǐ 》 jiào yě ; zhǔcí bǐ shì ,《 chūn qiū 》 jiào yě 。
gù 《 shī 》 zhī shī , yú ;《 shū 》 zhī shī , wū ;《 lè 》 zhī shī , shē ;《 yì 》 zhī shī , zéi ;《 lǐ 》 zhī shī , fán ;《 chūn qiū 》 zhī shī , luàn 。
qí wéi rén yě , wēn róu dūn hòu 'ér bù yú , zé shēn yú 《 shī 》 zhě yě 。 shū tōng zhī yuǎn 'ér bù wū , zé shēn yú 《 shū 》 zhě yě 。 guǎng bó yì liáng 'ér bù shē , zé shēn yú 《 lè 》 zhě yě 。 jié jìng jīng wēi 'ér bù zéi , zé shēn yú 《 yì 》 zhě yě 。 gōng jiǎn zhuāng jìng 'ér bù fán , zé shēn yú 《 lǐ 》 zhě yě 。 zhǔcí bǐ shì 'ér bù luàn , zé shēn yú 《 chūn qiū 》 zhě yě 。
liù yì wǔ jīng , shì hòu shì wén zhāng de yuán tóu hé diǎn fàn 。《 yán shì jiā xùn · wén zhāng piān 》 yún :
fū wén zhāng zhě , yuán chū 《 wǔ jīng 》: zhào mìng cè xí , shēng yú 《 shū 》 zhě yě ; xù shù lùn yì , shēng yú 《 yì 》 zhě yě ; gē yǒng fù sòng , shēng yú 《 shī 》 zhě yě ; jì sì 'āi lěi , shēng yú 《 lǐ 》 zhě yě ; shū zòu zhēn míng , shēng yú 《 chūn qiū 》 zhě yě 。
qīng liáng zhāng jù 《 tuì 'ān suí bǐ 》 zé shuō :
rú yào diǎn zhòng , zé xué 《 shū 》; yào wǎn lì , zé xué 《 shī 》; yào gǔ zhì , zé xué 《 yì 》; yào jǐn yán , zé xué 《 chūn qiū 》; yào tōng dá , zé xué 《 dài jì 》…… lüè dé qí yì , wēi huì qí tōng , zì rán bù tóng yú shì sú zhī wéi wén yǐ 。
2000 duō nián qián , dǒng zhòng shū zài 《 chūn qiū fán lù · jīng huá 》 zhōng zhǐ chū :“《 shī 》 wú dá gǔ ,《 yì 》 wú dá zhàn ,《 chūn qiū 》 wú dá cí 。” biǎo míng liǎo “ wǔ jīng ” yùn hán de wén huà zī yuán , jù yòu wú xiàn de 、 wā jué hé tàn suǒ de kě néng 。
dāng dài xīn rú jiā de dài biǎo 、 hā fó yàn jīng xué shè (HarvardYenchingInstitute) shè cháng dù wéi míng xiān shēng zhǐ chū :
rú jiā duì rén de fù zá xìng wèn tí jìn xíng liǎo shēn kè de tàn tǎo 。 rú jiā wǔ jīng , cóng chōu xiàng hé xiàng zhēng de yì yì shàng shuō , fēn bié tàn tǎo de shì rén de qíng gǎn xìng wèn tí (《 shī 》)、 shè huì xìng wèn tí (《 lǐ 》)、 zhèng zhì xìng wèn tí (《 shū 》)、 lì shǐ jì yì wèn tí (《 chūn qiū 》)、 xíng 'ér shàng wèn tí (《 yì 》)。
jīn hǎi fēng jiào shòu jiē shòu liǎo dù wéi míng xiān shēng de sī xiǎng , zài jiǎng xué guò chéng zhōng duō cì qiáng diào : yuè dú wǔ jīng , néng gòu cóng wǔ gè jiǎo dù lǐ jiě rén shēng , jí :《 zhōu yì 》 héng héng zhé xué jiǎo dù ;《 shàng shū 》 héng héng zhèng zhì jiǎo dù ;《 shī jīng 》 héng héng yì shù jiǎo dù ;《 lǐ jì 》 héng héng shè huì jiǎo dù ;《 chūn qiū 》 héng héng lì shǐ jiǎo dù 。
《 shī jīng 》
zhōng guó zuì zǎo de shī gē zǒng jí 。 tā shōu jí liǎo cóng xī zhōu chū qī zhì chūn qiū zhōng yè dà yuē 500 nián jiān de shī gē 305 piān 。 xiān qín chēng wéi 《 shī 》, huò qǔ qí zhěng shù chēng 《 shī sān bǎi 》。 xī hàn shí bèi zūn wéi rú jiā jīng diǎn , shǐ chēng 《 shī jīng 》, bìng yán yòng zhì jīn 。
biān jí guān yú 《 shī jīng 》 de biān jí , hàn dài yòu liǎng zhǒng shuō fǎ : ① xíng rén cǎi shī shuō 。《 hàn shū · yì wén zhì 》 zài :“ gǔ yòu cǎi shī zhī guān , wáng zhě suǒ yǐ guān fēng sú , zhī dé shī , zì kǎo zhèng yě 。”《 shī jīng 》 305 piān de yùn bù xì tǒng hé yòng yùn guī lǜ hèshī gē xíng shì jī běn shàng shì yī zhì de , ér tā bāo kuò de shí jiān cháng 、 dì yù guǎng , zài gǔ dài jiāo tōng bù biàn 、 yǔ yán hù yì de qíng kuàng xià , rú guǒ bù shì jīng guò yòu mùdì de cǎi jí hé zhěng lǐ , yào chǎn shēng zhè yàng yī bù shī gē zǒng jí shì bù kě xiǎng xiàng de 。 yīn 'ér cǎi shī shuō shì kě xìn de 。 ② kǒng zǐ shān shī shuō 。《 shǐ jì · kǒng zǐ shì jiā 》 zài :“ gǔ zhě shī sān qiān yú piān , jí zhì kǒng zǐ qù qí zhòng , qǔ kě shī yú lǐ yì …… sān bǎi wǔ piān , kǒng zǐ jiē xián gē zhī 。” táng dài kǒng yíng dá 、 sòng dài zhū xī 、 míng dài zhū yí zūn 、 qīng dài wèi yuán děng duì cǐ shuō jūn chí huái yí tài dù 。《 shī jīng 》 dà yuē chéng shū yú gōng yuán qián 6 shì jì , cǐ shí kǒng zǐ shàng wèi chū shēng ; gōng yuán qián 544 nián wú gōng zǐ jì zhá zhì lǔ guó guān lè , lǔ yuègōng wèitā suǒ zòu de fēng shī cì xù yǔ jīn běn 《 shī jīng 》 jī běn xiāng tóng , shuō míng nà shí yǐ yòu liǎo yī bù 《 shī 》, cǐ shí kǒng zǐ nián jǐn 8 suì 。 yīn cǐ jìn dài xué zhě yī bān rèn wéi shān shī shuō bù kě xìn 。 dàn gēn jù 《 lùn yǔ 》 zhōng kǒng zǐ suǒ shuō :“ wú zì wèi fǎn lǔ , rán hòu yuèzhèng , yǎ 、 sòng gè dé qí suǒ ,” kě zhī kǒng zǐ què céng wéi 《 shī 》 zhèng guò lè 。 zhǐ bù guò zhì chūn qiū hòu qī xīn shēng xīng qǐ , gǔ lè shī chuán ,《 shī sān bǎi 》 biàn zhǐ yòu gē shī liú chuán xià lái , chéng wéi jīn zhī suǒ jiàn de shī gē zǒng jí 。
tǐ lì fēn lèi 《 shī jīng 》 suǒ lù , jūn wéi céng jīng rù lè de gē cí 。《 shī jīng 》 de tǐ lì shì 'àn zhào yīnyuè xìng zhì de bù tóng lái huàfēn de , fēn wéi fēng 、 yǎ 、 sòng sān lèi 。① fēng 。 shì bù tóng dì qū de dì fāng yīnyuè , duō wéi mín jiān de gē yáo 。《 fēng 》 shī shì cóng zhōu nán 、 zhào nán 、 bèi 、 yōng 、 wèi 、 wáng 、 zhèng 、 qí 、 wèi 、 táng 、 qín 、 chén 、 guì 、 cáo 、 bīn děng 15 gè dì qū cǎi jí shàng lái de tǔ fēng gē yáo 。 gòng 160 piān 。 dà bù fēn shì mín gē 。② yǎ 。 shì zhōu wáng cháo zhí xiá dì qū de yīnyuè , dà bù fēn wéi guì zú de zuò pǐn , jí suǒ wèi zhèng shēng yǎ lè 。《 yǎ 》 shī shì gōng tíng yàn xiǎng huò cháo huì shí de yuègē , àn yīnyuè de bù tóng yòu fēn wéi 《 dà yǎ 》 31 piān ,《 xiǎo yǎ 》 74 piān , gòng 105 piān 。 chú 《 xiǎo yǎ 》 zhōng yòu shǎo liàng mín gē wài , dà bù fēn shì guì zú wén rén de zuò pǐn 。 ③ sòng 。 shì zōng miào jì sì de yuègē hé shǐ shī , nèi róng duō shì gē sòng zǔ xiān de gōng yè de 。《 sòng 》 shī yòu fēn wéi 《 zhōu sòng 》 31 piān ,《 lǔ sòng 》 4 piān ,《 shāng sòng 》 5 piān , gòng 40 piān 。 quán bù shì guì zú wén rén de zuò pǐn 。 cóng shí jiān shàng kàn ,《 zhōu sòng 》 hé 《 dà yǎ 》 de dà bù fèndāng chǎn shēng zài xī zhōu chū qī ;《 dà yǎ 》 de xiǎo bù fēn hé 《 xiǎo yǎ 》 de dà bù fèndāng chǎn shēng zài xī zhōu hòu qī zhì dōng qiān shí ;《 guó fēng 》 de dà bù fēn hé 《 lǔ sòng 》、《 shāng sòng 》 dāng chǎn shēng yú chūn qiū shí qī 。 cóng sī xiǎng xìng hé yì shù jià zhí shàng kàn , sān sòng bù rú 'èr yǎ , èr yǎ bù rú shí wǔ guó fēng 。 wǔ jīng ① jiě pōu jié gòu míng 。《 sù wèn · jīng mài bié lùn 》:“ shuǐ jīng sì bù , wǔ jīng bìng xíng 。” jí gān 、 xīn 、 pí 、 fèi 、 shèn wǔ zàng de jīng mài 。② tuī ná xué wèi míng 。 zhǐ fēn bié wèi yú shǒu zhǐ zhǐ fù shàng de xīn jīng 、 gān jīng 、 pí jīng 、 fèi jīng 、 shèn jīng wǔ xué 。《 yòu kē tuī ná mì shū · tuī ná shǒu fǎ 》:“ wǔ jīng zhě , wǔ zhǐ tóu zhī jīng luò yě 。 xīn jīng zài zhōng zhǐ , gān jīng zài shí zhǐ , pí jīng zài dà mǔ zhǐ , fèi jīng zài wú míng zhǐ , shèn jīng zài xiǎo zhǐ 。 yùn zhě yǐ wǒ shí zhǐ yùn xiǎo 'ér wǔ zhǐ tóu ròu shàng , cǐ fǎ néng zhì dà xiǎo biàn jié , kāi yān hóu xiōng gé zhōng mèn sài , yǐ jí dù xiǎng fù zhàng 、 qì hǒu xiè xiè zhū zhèng 。”
wǔ jīng zhī shǒu de < yì >, qí yì lǐ zài dāng jīn yòu yòu liǎo zhòng dà fā xiàn : jì yì jīng de lì tǐ jié gòu lǐ lùn . zài yì jīng de lì tǐ jié gòu lǐ lùn zhuān zhù < qián kūn pǔ > zhōng , yì jīng de lì tǐ jié gòu :
qián : x = 1 , y =1, z =1
xùn :x=1,y=1,z= 0
lí :x=1,y=0,z=1
duì :x=0,y=1,z=1
zhèn :x=0,y=0,z=1
kǎn :x=0,y=1,z=0
gèn :x=1,y=0,z=0
kūn :x=0,y=0,z=0
qián kūn pǔ jiě shì liǎo zhōu yì zhōng de lì tǐ yuán lǐ , zhèng míng liǎo zhōu yì zhōng yùn hán liǎo yī dìng de kē xué xìng .
【 gǔ dài yóu tài rén de jīng diǎn 】 mó xī wǔ jīng 《 shèng jīng 》 jiù yuē quán shū lǐ de nèi róng 。《 shèng jīng 》 fēn wéi 《 jiù yuē quán shū 》 hé 《 xīn yuē quán shū 》 liǎng bù fēn 。
yóu tài rén de xué xiào yǐ péi yǎng xìn yǎng wéi zhù zhǐ 。 xī bó lái xué xiào zhù jiào shí yòng de zhī shí , shén xué 。 yóu tài rén yě jiào xī bó lái rén 。
chū děng xué xiào yǐ 《 wǔ jīng 》 wéi jiào kē shū ( bāo kuò 《 chuàng shì jì 》《 chū 'āi jí jì 》《 lì wèi jì 》《 mín shù jì 》《 shēn mìng jì 》 wǔ piān )
zhōng děng xué xiào yǐ 《 fǎ diǎn 》 wéi jiào kē shū , gāo děng xué xiào zé shì “ yán jiū hé jiǎng jiě 《 fǎ diǎn dà quán 》 de fáng shè ”, xiǎn rán , zhè lèi kè chéng jiào xiá zhǎi 。 xī bó lái de gè lèi xué xiào dū yǐ kǔ zuàn jīng diǎn wéi zhù kè , yī bān shì jiào shī kǒu shòu , xué shēng bèi sòng hé jì yì 。 gāo děng xué xiào 'ǒu rán yòu wèn dá hé tǎo lùn , dàn bù zhàn zhòng yào wèi zhì 。
xī bó lái rén zuì chū yǐ jiā tíng jiào yù wéi zhù , fù xùn jí shì fǎ lǜ ,
xī bó lái xué xiào shì cóng yóu tài jiào táng zhōng fēn lí chū lái de , hòu xíng chéng wán bèi de jiào xué zhì dù 。 yóu tài rén jiē chù hé jiàn shí guò bā bǐ lún yōu liáng de xué xiào hé tú shū guǎn , xī là de tǐ yù guǎn 。 xī bó lái rén dà shòu yǐng xiǎng 。
gǔ dài dōng fāng shì zì yóu jiǎng xué hé biàn nán de fēng qì 、 kuà guó huò kuà dì qū yóu xué de fēng shàng de yuán tóu 。 wujing wǔ jīng rú jiā jīng xué de diǎn jí 《 shī 》《 shū 》、《 lǐ 》、《 yì 》、《 chūn qiū 》 de hé chēng wǔ jīng de míng chēng shǐ yú hàn wǔ dì shí “ wǔ jīng ” jī běn shàng shì jīng guò kǒng qiū hé tā de hòu xué bù duàn zhěng lǐ 、 bǔ chōng 'ér liú chuán xià lái de 。 xiāng chuán kǒng qiū wèile jiào yù xué shēng , duì gǔ dài bǎo cún xià lái de wén xiàn jìzǎi , jìn xíng liǎo xuǎn zé xiū dìng de gōng zuò ; dào wǎn nián , tā yòu bǎ lǔ guó guó shǐ 《 chūn qiū 》 zuò liǎo shān dìng , bìng bǎ dāng shí yòng yǐ zhàn bǔ de 《 zhōu yì 》 jiā yǐ zhěng lǐ hé chǎn shù zhè yàng , tā jiù biān dìng liǎo 《 shī 》《 shū 》《 yì 》、《 lǐ 》、《 lè 》、《 chūn qiū 》 liù zhǒng jiào cái 。 yǐ hòu liú chuán xià lái de zhǐ yòu 《 shī 》、《 shū 》、《 yì 》、《 lǐ 》、《 chūn qiū 》 wǔ zhǒng , suǒ yǐ chēng wéi “ wǔ jīng ”。①《 shī 》 yì chēng 《 shī jīng 》, shì zhōng guó zuì zǎo de shī gē zǒng jí , gòng 305 piān , dà dǐ wéi zhōu chū zhì chūn qiū zhōng yè de zuò pǐn , fēn wéi “ fēng ”、“ yǎ ”、“ sòng ” 3 lèi 。《 fēng 》 yòu 15 guó fēng ,《 yǎ 》 yòu 《 xiǎo yǎ 》、《 dà yǎ 》,《 sòng 》 yòu 《 zhōu sòng 》、《 lǔ sòng 》、《 shāng sòng 》②《 shū 》 yì chēng 《 shū jīng 》《 shàng shū 》 , shì zhōng guó gǔ dài lì shǐ wén xiàn huì biān 。 xī hàn chū cún 28 piān , jí jīn wén 《 shàng shū 》 hòu lái yòu chū xiàn liǎo gǔ wén 《 shàng shū 》 dōng hàn mò gǔ wén 《 shàng shū 》 shī chuán , dōng jìn shí yòu chū xiàn liǎo yī pī gǔ wén 《 shàng shū 》, xiàn zài tōng xíng de 《 shàng shū 》 jiù shì zhè yàng yī bù jīn 、 gǔ wén 《 shàng shū 》 de hé biān běn 。 qīng dài xué zhě yǐ jīng zuò chū jié lùn , dōng jìn shí chū xiàn de gǔ wén 《 shàng shū 》 shì wěi zhuàn de , suǒ yǐ yě chēng wéi wěi gǔ wén 《 shàng shū 》。③《 yì 》 yì chēng 《 yì jīng 》、 zhōu yì , nèi róng bāo kuò 《 jīng 》 hé 《 chuán 》 liǎng bù fēn 《 jīng 》 zhù yào shì 64 guà hé 384 yáo , shuō míng guà hé yáo de wéi guà cí yáo cí ;《 chuán 》 bāo kuò jiě shì guà cí 、 yáo cí de qī zhǒng wén cí , gòng 10 piān 。 ④ 《 lǐ 》 yì chēng 《 yí lǐ 》, hòu lái jiā shàng 《 zhōu lǐ 》 hé 《 lǐ jì 》, chēng wéi “ sān lǐ ”《 lǐ jì 》 fēn 《 dà dài lǐ jì 》 hé 《 xiǎo dài lǐ jì 》 , yǐ 《 xiǎo dài lǐ jì 》 wéi zhù , xì qín hàn yǐ qián gè zhǒng lǐ yí lùn zhù de xuǎn jí , gòng 49 piān , shì yán jiū zhōng guó gǔ dài shè huì qíng kuàng 、 rú jiā xué shuō hé wén wù zhì dù de cān kǎo shū 。 ⑤ 《 chūn qiū 》 shì yī bù biān nián tǐ de lì shǐ 。 qǐ yú lǔ yǐn gōng yuán nián ( gōng yuán qián 722 nián ) , zhōng yú lǔ 'āi gōng shí sì nián ( gōng yuán qián 481 nián ) , fán 242 nián 。 jiě shì 《 chūn qiū 》 de yòu 《 zuǒ shì 》、《 gōng yáng 》、《 liáng 》 sān chuán 。《 zuǒshìzhuàn 》 duō yòng shì shí jiě shì 《 chūn qiū 》, bǎo cún liǎo dà liàng de gǔ dài shǐ liào ( jiàn cǎi tú [ wǔ jīng (《 shī jīng 》《 shū jīng 》《 yì jīng 》《 lǐ jì 》《 chūn qiū 》 ) zhōng guó gǔ dài de jiào kē shū ]) hàn wǔ dì bà chù bǎi jiā , zūn chóng rú shù ,“ wǔ jīng ” lì yú xué gōng , qǔ dé liǎo tǒng zhì sī xiǎng de zuì gāo dì wèi 。 cǐ hòu , zhí zhì qīng mò , zhè wǔ zhǒng shū jūn wéi xué xiào jiào cái 。 liǎng qiān duō nián lái , hěn duō xué zhě zhì lì yú duì tā men de yán jiū , xíng chéng xǔ duō liú pài , xiě liǎo hěn duō zhù shì hé fā huī qí yì yì de shū 。 xī hàn shí dài de rén bǎ kǒng qiū suǒ biān dìng de shū jiào zuò “ jīng ”, rèn wéi tā shì wàn gǔ bù biàn de zhēn lǐ , ér bǎ zhàn guó yǐ hòu xiāng chuán de jiě shì jiào zuò “ chuán ” dōng hàn shí dài de rén gěi jīngzhuàn wén jù zuò zhù jiě , jiào zuò “ zhù ” huò “ jiān ”。 táng dài yòu yòu rén wéi zhù zuò jiě shì , jiào zuò “ shū ”, zuò shū bù néng wéi fǎn zhù wén de yì yì , suǒ yǐ shū dū zūn shǒu hàn rén de shuō fǎ 。 dào liǎo sòng dài , xué zhě yán jiū jīng xué de fēng qì yòu hěn dà gǎi biàn , tā men pāo kāi liǎo hàn rú zhù shū de chuán tǒng , bù zài míng wù xùn gǔ shàng duō yòng gōng fū , ér shì gēn jù tā men de lǐ xué guān diǎn lái jiě shì jīng wén 。“ wǔ jīng ” de wén běn , jīng guò qín dài fén shū sàn shī wú cún , hàn chū yòu rén píng jì yì chóngxīn biān zhuàn 。 hàn chéng dì shí , liú xiàng xiào dìng “ wǔ jīng ” , sōu jí gè zhǒng wén běn hù xiāng bǐ kān , jué dìng zhèng wù 。 hàn líng dì xī píng nián jiān , cài yōng děng dìng zhèng “ wǔ jīng ” , kè shí lì yú tài xué , chēng wéi “ xī píng shí jīng ” , zuò wéi zhèng fǔ de guān shū , shǐ tiān xià jīng wén dū yǐ cǐ wéi biāo zhǔn 。 táng tài zōng shí kǎo dìng “ wǔ jīng ”, bān xíng tiān xià ; gāo zōng yǒng huī zhōng , bān xíng kǒng yíng dá děng rén biān de 《 wǔ jīng zhèng yì 》 , lìng xué zhě chuán xí , míng jīng kē jù cǐ kǎo shì 。 sòng yǐ hòu , yǐ zhū xī xué pài de jiě shì zuò wéi xué xiào de xué xí biāo zhǔn míng yǒng lè nián jiān , biān yìn sì shū wǔ jīng dà quán , zuò wéi xué xiào de zhù yào jiào cái dào liǎo qīng dài , yòu xiē rén duì hàn 、 táng rén de zhù shū gǎn dào xīng qù , chóngxīn zuānyán hàn rén de jīng xué 。 dàn zhè zhǐ shì sī rén xué zhě de gōng zuò , zài guó jiā fǎ lìng fāng miàn , réng yǐ zhū xī xué pài de jiě shì wéi biāo zhǔn 。 sòng rú rèn wéi “ sì shū ” shì xué xí “ wǔ jīng ” de jiē tī , zhǎng wò liǎo “ sì shū ” de yào lǐng , cái kě yǐ jìn yī bù xué xí “ wǔ jīng ”。 yīn cǐ , yuán 、 míng 、 qīng díshì rén cháng cháng xiān dú “ sì shū ”。 gēn jù kē jǔ kǎo shì de yào qiú ,“ sì shū ” bì dú ,“ wǔ jīng ” kě yǐ zhuān xí qí zhōng rèn hé yī zhǒng 。“ sì shū ”、“ wǔ jīng ” shì zhōng guó fēng jiàn shí dài jiào yù de zhù yào jiào cái , shì hòu rén yán jiū zhōng guó gǔ dài zhé xué 、 lì shǐ 、 zhèng zhì 、 jiào yù de zhòng yào yǐ jù 。 xióng chéng dí wujing
wǔ jīng
rú jiā jīng xué de diǎn jí 。《 shī 》、《 shū 》、《 lǐ 》、《 yì 》、《 chūn qiū 》 de hé chēng 。 wǔ jīng de míng chēng shǐ yú hàn wǔ dì shí 。“ wǔ jīng ” jī běn shàng shì jīng guò kǒng qiū hé tā de hòu xué bù duàn zhěng lǐ 、 bǔ chōng 'ér liú chuán xià lái de 。 xiāng chuán kǒng qiū wèile jiào yù xué shēng , duì gǔ dài bǎo cún xià lái de wén xiàn jìzǎi , jìn xíng liǎo xuǎn zé xiū dìng de gōng zuò ; dào wǎn nián , tā yòu bǎ lǔ guó guó shǐ 《 chūn qiū 》 zuò liǎo shān dìng , bìng bǎ dāng shí yòng yǐ zhàn bǔ de 《 zhōu yì 》 jiā yǐ zhěng lǐ hé chǎn shù 。 zhè yàng , tā jiù biān dìng liǎo 《 shī 》、《 shū 》、《 yì 》、《 lǐ 》、《 lè 》、《 chūn qiū 》 liù zhǒng jiào cái 。 yǐ hòu liú chuán xià lái de zhǐ yòu 《 shī 》、《 shū 》、《 yì 》、《 lǐ 》、《 chūn qiū 》 wǔ zhǒng , suǒ yǐ chēng wéi “ wǔ jīng ”。①《 shī 》 yì chēng 《 shī jīng 》, shì zhōng guó zuì zǎo de shī gē zǒng jí , gòng 305 piān , dà dǐ wéi zhōu chū zhì chūn qiū zhōng yè de zuò pǐn , fēn wéi “ fēng ”、“ yǎ ”、“ sòng ” 3 lèi 。《 fēng 》 yòu 15 guó fēng ,《 yǎ 》 yòu 《 xiǎo yǎ 》、《 dà yǎ 》,《 sòng 》 yòu 《 zhōu sòng 》、《 lǔ sòng 》、《 shāng sòng 》。②《 shū 》 yì chēng 《 shū jīng 》、《 shàng shū 》 , shì zhōng guó gǔ dài lì shǐ wén xiàn huì biān 。 xī hàn chū cún 28 piān , jí jīn wén 《 shàng shū 》。 hòu lái yòu chū xiàn liǎo gǔ wén 《 shàng shū 》。 dōng hàn mò gǔ wén 《 shàng shū 》 shī chuán , dōng jìn shí yòu chū xiàn liǎo yī pī gǔ wén 《 shàng shū 》, xiàn zài tōng xíng de 《 shàng shū 》 jiù shì zhè yàng yī bù jīn 、 gǔ wén 《 shàng shū 》 de hé biān běn 。 qīng dài xué zhě yǐ jīng zuò chū jié lùn , dōng jìn shí chū xiàn de gǔ wén 《 shàng shū 》 shì wěi zhuàn de , suǒ yǐ yě chēng wéi wěi gǔ wén 《 shàng shū 》。③《 yì 》 yì chēng 《 yì jīng 》、《 zhōu yì 》 , nèi róng bāo kuò 《 jīng 》 hé 《 chuán 》 liǎng bù fēn 。《 jīng 》 zhù yào shì 64 guà hé 384 yáo , shuō míng guà hé yáo de wéi guà cí 、 yáo cí ;《 chuán 》 bāo kuò jiě shì guà cí 、 yáo cí de qī zhǒng wén cí , gòng 10 piān 。④《 lǐ 》 yì chēng 《 yí lǐ 》, hòu lái jiā shàng 《 zhōu lǐ 》 hé 《 lǐ jì 》, chēng wéi “ sān lǐ ”。《 lǐ jì 》 fēn 《 dà dài lǐ jì 》 hé 《 xiǎo dài lǐ jì 》 , yǐ 《 xiǎo dài lǐ jì 》 wéi zhù , xì qín hàn yǐ qián gè zhǒng lǐ yí lùn zhù de xuǎn jí , gòng 49 piān , shì yán jiū zhōng guó gǔ dài shè huì qíng kuàng 、 rú jiā xué shuō hé wén wù zhì dù de cān kǎo shū 。⑤《 chūn qiū 》 shì yī bù biān nián tǐ de lì shǐ 。 qǐ yú lǔ yǐn gōng yuán nián ( gōng yuán qián 722 nián ) , zhōng yú lǔ 'āi gōng shí sì nián ( gōng yuán qián 481 nián ) , fán 242 nián 。 jiě shì 《 chūn qiū 》 de yòu 《 zuǒ shì 》、《 gōng yáng 》、《 □ liáng 》 sān chuán 。《 zuǒshìzhuàn 》 duō yòng shì shí jiě shì 《 chūn qiū 》, bǎo cún liǎo dà liàng de gǔ dài shǐ liào 。( jiàn cǎi tú wǔ jīng (《 shī jīng 》《 shū jīng 》《 yì jīng 》《 lǐ jì 》《 chūn qiū 》 ) zhōng guó gǔ dài de jiào kē shū )
hàn wǔ dì bà chù bǎi jiā , zūn chóng rú shù ,“ wǔ jīng ” lì yú xué gōng , qǔ dé liǎo tǒng zhì sī xiǎng de zuì gāo dì wèi 。 cǐ hòu , zhí zhì qīng mò , zhè wǔ zhǒng shū jūn wéi xué xiào jiào cái 。 liǎng qiān duō nián lái , hěn duō xué zhě zhì lì yú duì tā men de yán jiū , xíng chéng xǔ duō liú pài , xiě liǎo hěn duō zhù shì hé fā huī qí yì yì de shū 。
xī hàn shí dài de rén bǎ kǒng qiū suǒ biān dìng de shū jiào zuò “ jīng ”, rèn wéi tā shì wàn gǔ bù biàn de zhēn lǐ , ér bǎ zhàn guó yǐ hòu xiāng chuán de jiě shì jiào zuò “ chuán ”。 dōng hàn shí dài de rén gěi jīng 、 chuán wén jù zuò zhù jiě , jiào zuò “ zhù ” huò “ jiān ”。 táng dài yòu yòu rén wéi zhù zuò jiě shì , jiào zuò “ shū ”, zuò shū bù néng wéi fǎn zhù wén de yì yì , suǒ yǐ shū dū zūn shǒu hàn rén de shuō fǎ 。 dào liǎo sòng dài , xué zhě yán jiū jīng xué de fēng qì yòu hěn dà gǎi biàn , tā men pāo kāi liǎo hàn rú zhù shū de chuán tǒng , bù zài míng wù xùn gǔ shàng duō yòng gōng fū , ér shì gēn jù tā men de lǐ xué guān diǎn lái jiě shì jīng wén 。
“ wǔ jīng ” de wén běn , jīng guò qín dài fén shū sàn shī wú cún , hàn chū yòu rén píng jì yì chóngxīn biān zhuàn 。 hàn chéng dì shí , liú xiàng xiào dìng “ wǔ jīng ” , sōu jí gè zhǒng wén běn hù xiāng bǐ kān , jué dìng zhèng wù 。 hàn líng dì xī píng nián jiān , cài yōng děng dìng zhèng “ wǔ jīng ” , kè shí lì yú tài xué , chēng wéi “ xī píng shí jīng ” , zuò wéi zhèng fǔ de guān shū , shǐ tiān xià jīng wén dū yǐ cǐ wéi biāo zhǔn 。 táng tài zōng shí kǎo dìng “ wǔ jīng ”, bān xíng tiān xià ; gāo zōng yǒng huī zhōng , bān xíng kǒng yíng dá děng rén biān de 《 wǔ jīng zhèng yì 》 , lìng xué zhě chuán xí , míng jīng kē jù cǐ kǎo shì 。 sòng yǐ hòu , yǐ zhū xī xué pài de jiě shì zuò wéi xué xiào de xué xí biāo zhǔn 。 míng yǒng lè nián jiān , biān yìn 《 sì shū wǔ jīng dà quán 》 , zuò wéi xué xiào de zhù yào jiào cái 。 dào liǎo qīng dài , yòu xiē rén duì hàn 、 táng rén de zhù shū gǎn dào xīng qù , chóngxīn zuānyán hàn rén de jīng xué 。 dàn zhè zhǐ shì sī rén xué zhě de gōng zuò , zài guó jiā fǎ lìng fāng miàn , réng yǐ zhū xī xué pài de jiě shì wéi biāo zhǔn 。
sòng rú rèn wéi “ sì shū ” shì xué xí “ wǔ jīng ” de jiē tī , zhǎng wò liǎo “ sì shū ” de yào lǐng , cái kě yǐ jìn yī bù xué xí “ wǔ jīng ”。 yīn cǐ , yuán 、 míng 、 qīng díshì rén cháng cháng xiān dú “ sì shū ”。 gēn jù kē jǔ kǎo shì de yào qiú ,“ sì shū ” bì dú ,“ wǔ jīng ” kě yǐ zhuān xí qí zhōng rèn hé yī zhǒng 。
“ sì shū ”、“ wǔ jīng ” shì zhōng guó fēng jiàn shí dài jiào yù de zhù yào jiào cái , shì hòu rén yán jiū zhōng guó gǔ dài zhé xué 、 lì shǐ 、 zhèng zhì 、 jiào yù de zhòng yào yǐ jù 。
( xióng chéng dí )
n.: the Five Classics, The "Five Classics" (the Confucian Canon comprising the "Book of Changes, the "Book of Odes, the "Book of History, the "Book of Rites, and the "Spring and Autumn Annals), The "Five Classics" (the Confucian Canon comprising the "Book of Changes, the "Book of Odes, the "Book of History, the "Book of Rites, and the "Spring and Autumn Annals) lì shǐ rén wù táng cháo rú jiā bǎi kē cí diǎn jīng xué jiā shī jīng jīng xué shàng shū yì jīng zhōu yì lǐ jì