mùlù shīrén: lǐ shāng yǐn Li Shangyin贾生 贾生
xuān shì qiú xián fǎng zhú chén , jiǎ shēng cái diào gèng wú lún 。
kě lián yè bàn xū qián xí , bù wèn cāng shēng wèn guǐ shén 。
When the Emperor sought guidance from wise men, from exiles,
He found no calmer wisdom than that of young Jia
And assigned him the foremost council-seat at midnight,
Yet asked him about gods, instead of about people. shīrén: wáng 'ān shí Wang Anshi yī shí móu yì lüè shī xíng , shuí dào jūn wáng bó jiǎ shēng 。 jué wèi zì gāo yán jìn fèi , gǔ lái hé chì wàn gōng qīng 。 shīrén: wáng 'ān shí Wang Anshi hàn yòu luò yáng zǐ , shàonián míng shì fēi 。 suǒ lùn duō gǎn gài , zì xìn kěn yǐ wéi 。 sǐ zhě ruò kě zuò , jīn rén shuí yǔ guī 。 yìng xū dǎo dōng hǎi , bù dàn tì zhān yī 。 zhǐ hàn jiǎ yì That Han Jia Yi zhǐ hàn jiǎ yì 。 hàn huán kuān 《 yán tiě lùn · zhēn shí 》: “ jiǎ shēng yòu yán yuē : ‘ kěn yán zé cí qiǎn 'ér bù rù , shēn yán zé nì 'ěr 'ér shī zhǐ 。 ’ ” táng dù fǔ 《 jiǔ kè 》 shī :“ qù guó 'āi wáng càn , shāng shí kū jiǎ shēng 。” lǚ zhì yī 《 guò qián chǔ jiè xǐ qíng 》 shī :“ jì dǎo kuáng lán nán jù wǎn , shàng shū tú bào jiǎ shēng yōu 。” shī gē héng héng jiǎ shēng qī jué · jiǎ shēng zuò zhě : táng · lǐ shāng yǐn
xuān shì qiú xián fǎng zhú chén ④ , jiǎ shēng cái diào gèng wú lún ② 。
kě lián yè bàn xū qián xí , bù wèn cāng shēng wèn guǐ shén ③ 。
jiǎ shēng zuò zhě : wáng 'ān shí
yī shí móu yì lüè shī xíng , shuí dào jūn wáng bó jiǎ shēng ?
jué wèi zì gāo yán jìn fèi , gǔ lái hé chì wàn gōng qīng .
【 zhù shì 】
① jiǎ shēng : jiǎ yì , xī hàn zhù míng de zhèng lùn jiā , lì zhù gǎi gé bì zhèng , tí chū xǔ duō zhòng yào zhèng zhì zhù zhāng , dàn què zāo chán bèi biǎn , yī shēng yì yù bù dé zhì 。
② xuān shì : hàn wèi yāng gōng qián diàn de zhèng shì 。 zhú chén : bèi biǎn zhī chén 。 jiǎ yì bèi biǎn hòu , hàn wén dì céng jiāng tā zhào hái , wèn shì yú xuān shì 。 cái diào : cái huá qì gé 。
③ kě lián : kě xī , kě tàn 。 cāng shēng : bǎi xìng 。 wèn guǐ shén : shì jiàn 《 shǐ jì · qū yuán jiǎ shēng lièzhuàn 》。 wén dì jiē jiàn jiǎ yì ,“ wèn guǐ shén zhī běn 。 jiǎ shēng yīn jù dào suǒ yǐ rán zhī zhuàng 。 zhì yè bàn , wén dì qián xí 。”
④ zhú chén : zhǐ jiǎ yì céng bèi biǎn zhé 。 hàn wén dì wèile qiú xián
céng zài wèi yāng gōng qián de zhèng shì lǐ zhào jiàn bèi zhú zhī chén ,
lùn nà jiǎ yì de cái huá hé gé diào
què shí shì shí fēn tuō sú chāo qún 。
kě xī de shì héng héng
suī rán tán dào sān gèng bàn yè
jìng shì bái bái de xiàng qián yí xí ,
yīn wéi tā wèn de bìng bù shì tiān xià bǎi xìng
ér zhǐ bù guò shì guǐ guǐ shén shén ! lǐ shāng yǐn ( 813 ~ 858), zì yì shān , hào yù xī shēng 、 fán nán shēng 。 huái zhōu hé nèi ( jīn hé nán qìn yáng ) rén 。 kāi chéng 'èr nián ( 837), dēng jìn shì dì 。 xiàn rù niú lǐ dǎng zhēng , shì tú kǎn kě 。 shàn pián wén , yóu gōng shī , wéi wǎn táng dà jiā 。 shī yǔ dù mù qí míng , rén chēng “ xiǎo lǐ dù ”, yòu yǔ wēn tíng yún bìng chēng “ wēn lǐ ”。 jiǎ yì biǎn cháng shā , jiǔ yǐ chéng wéi shī rén men shū xiě bù yù zhī gǎn de shú làn tí cái 。 zuò zhě dú bì xī jìng , tè yì xuǎn qǔ jiǎ yì zì cháng shā zhào huí , xuān shì yè duì de qíng jié zuò wéi shī cái 。《 shǐ jì · qū jiǎ lièzhuàn 》 zài : jiǎ shēng zhēng jiàn 。 xiào wén dì fāng shòu lí ( gāng jǔ xíng guò jì sì , jiē shòu shén de fú yòu ), zuò xuān shì ( wèi yāng gōng qián diàn zhèng shì )。 shàng yīn gǎn guǐ shén shì , ér wèn guǐ shén zhī běn 。 jiǎ shēng yīn jù dào suǒ yǐ rán zhī zhuàng 。 zhì yè bàn , wén dì qián xí ( zài zuò xí shàng yí xī kào jìn duì fāng )。 jì bà , yuē :“ wú jiǔ bù jiàn jiǎ shēng , zì yǐ wéi guò zhī , jīn bù jí yě 。”
zài yī bān fēng jiàn wén rén xīn mù zhōng , zhè dà gài shì zhí dé dà jiā xuàn rǎn de jūn chén yù hé shèng shì 。 dàn shī rén què dú jù zhǐ yǎn , zhuā zhù bùwèi rén men suǒ zhù yì de “ wèn guǐ shén ” zhī shì , fān chū liǎo yī duàn xīn jǐng tòu bì 、 fā rén shēn shěng de shī de yì lùn 。
“ xuān shì qiú xián fǎng zhú chén , jiǎ shēng cái diào gèng wú lún 。” qián fú chún cóng zhèng miàn zhuóbǐ , sī háo bù lù biǎn yì 。 shǒu jù tè biāo “ qiú ”、“ fǎng ”( zī xún ), fǎng fó rè liè sòng yáng wén dì xián yì yuàn zhī qiē 、 zhī yīn , dài xián tài dù zhī chéng 、 zhī qiān , suǒ wèi qiú xián ruò kě , xū huái ruò gǔ 。“ qiú xián ” ér zhì “ fǎng zhú chén ”, gèng kě jiàn qí wǎng luó xián cái yǐ dá dào “ yě wú yí xián ” de chéng dù 。 cì jù yǐn kuò wén dì duì jiǎ yì de tuī fú zàn tàn zhī cí 。“ cái diào ”, jiān bāo cái néng fēngtiáo , yǔ “ gèng wú lún ” de zàn tàn pèi hé , lìng rén wǎn jiàn jiǎ shēng shàonián cái jùn 、 yì lùn fēng fā 、 huá cǎi zhào rén de jīng shén fēng mào , shī de xíng xiàng gǎn hé yǒng tàn de qíng diào yě jiù zì rán dì xiǎn shì chū lái 。 zhè liǎng jù , yóu “ qiú ” ér “ fǎng ” ér zàn , céng céng dì jìn , biǎo xiàn liǎo wén dì duì jiǎ shēng de tuī fú qì zhòng 。 rú guǒ bù kàn xià wén , jīhū huì wù rèn wéi zhè shì yī piān shèng zhù qiú xián sòng 。 qí shí , zhè zhèng shì zuò zhě gù nòng jiǎo kuài zhī chù 。
dì sān jù chéng 、 zhuǎn jiāo cuò , shì quán shī shū niǔ 。 chéng , jí suǒ wèi “ yè bàn qián xí ”, bǎ wén dì dāng shí nà zhǒng xū xīn chuí xún 、 níng shén qīng tīng 、 yǐ zhì yú “ bù zì zhī xī zhī qián yú xí ” de qíng zhuàng miáo huì dé wéi miào wéi xiào , shǐ lì shǐ chén jì biàn chéng liǎo chōng mǎn shēng huó qì xī 、 xiān míng kě chù de huà miàn 。 zhè zhǒng shàn yú xuǎn qǔ diǎn xíng xì jié , shàn yú “ cóng xiǎo wù jì kǎi ” de yì shù shǒu duàn , zhèng shì lǐ shāng yǐn yǒng shǐ shī de jué zhāo 。 tōng guò zhè gè shēng dòng de xì jié de xuàn rǎn , cái bǎ yóu “ qiú ” ér “ fǎng ” ér zàn de nà jià “ zhòng xián ” de yún tī shēng dào liǎo zuì gāo chù ; ér “ zhuǎn ”, yě jiù zài zhè xì jù gāo cháo zhōng tóng shí kāi shǐ 。 bù guò , tā bìng bù lù jīn tū gǔ , yìng zhuǎn nì zhé , ér shì yòng yǒng tàn zhī bǐ qīng qīng bō zhuǎn ─ ─ zài “ yè bàn xū qián xí ” qián jiā shàng kě lián liǎng zì 。 kě lián , jí kě xī 。 bù yòng gǎn qíng sè cǎi qiáng liè de “ kě bēi ”、“ kě tàn ” yī lèi cí yǔ , zhǐ shuō “ kě lián ”, yī fāng miàn shì wéi mò jù ── yī piān zhī jǐng cè yù liú dì bù ; lìng yī fāng miàn yě shì yīn wéi zài zhè lǐ mào sì qīng miáo dàn xiě de “ kě lián ”, bǐ jiàn bá nǔ zhāng de “ kě bēi ”、“ kě tàn ” gèng wéi hán yùn , gèng nài rén xún wèi 。 fǎng fó gěi wén dì liú yòu yú dì , qí shí què yǐn hán zhe lěng juàn de cháo fěng , kě wèi sì qīng 'ér shí zhòng 。“ xū ” zhě , kōng zì 、 tú rán zhī wèi 。 suī zhǐ qīng qīng yī diǎn , què shǐ dú zhě duì wén dì “ yè bàn qián xí ” de zhòng xián zī tài cóng gēn běn shàng chǎn shēng liǎo huái yí , kě wèi jǔ zhòng 'ér ruò qīng 。 rú cǐ tuī zhòng xián zhě , hé yǐ jìng rán chéng “ xū ”? shī rén yǐn 'ér bù fā , gěi dú zhě liú xià liǎo xuán niàn , shī yě jiù xiǎn chū diē dàng bō zhé de qíng zhì , ér bù shì yī xiè wú yú 。 zhè yī jù chéng zhuǎn jiāo cuò de yì shù chǔlǐ , jīng liàn , zì rán , hé xié , hún rán wú jì 。
mò jù fāng yǐn mǎn 'ér fā , jǐn chéng “ kě lián ” yǔ “ xū ”, shè chū zhí zhōng hú dídí yī jiàn ── bù wèn cāng shēng wèn guǐ shén 。 zhèng zhòng qiú xián , xū xīn chuí xún , tuī zhòng tàn fú , nǎi zhì “ yè bàn qián xí ”, bù shì wèile xún qiú zhì guó 'ān mín zhī dào , què shì wèile “ wèn guǐ shén ” de běn yuán wèn tí ! zhè jiū jìng shì shénme yàng de qiú xián , duì xián zhě yòu jiū jìng yì wèi zhe shénme 'ā ! shī rén réng zhǐ diǎn pò 'ér bù shuō jìn ── tōng guò “ wèn ” yǔ “ bù wèn ” de duì zhào , ràng dú zhě zì jǐ duì cǐ dé chū yīngyǒu de jié lùn 。 cí fēng jí xī lì , fěng cì jí xīn là , gǎn gài jí shēn chén , què yòu jí yì yáng tūn tù zhī miào 。 yóu yú qián jǐ jù wéi rào “ zhòng xián ” zhú bù shēng jí , jié jié shàng yáng , dì sān jù yòu pán mǎ wān gōng , yǐn 'ér bù fā , mò jù yóu qiáng liè duì zhào 'ér xíng chéng de biǎn yì biàn xiǎn dé tè bié yòu lì 。 zhè zhèng shì tōng cháng suǒ wèi “ tái dé gāo , shuāi dé zhòng ”。 zhěng shǒu shī zài zhèng fǎn 、 yáng yì 、 qīng zhòng 、 yǐn xiǎn 、 chéng zhuǎn děng fāng miàn de yì shù chǔlǐ shàng , dū yùn hán zhe yì shù de biàn zhèng fǎ , ér qí xīn jǐng hán yùn 、 chàng tàn yòu qíng de yì shù fēng gé yě jiù tōng guò zhè yī xì liè chéng gōng de yì shù chǔlǐ , zhú bù xiǎn shì chū lái 。
diǎn pò 'ér bù shuō jìn , yòu lùn 'ér wú duàn , bìng fēi yóu yú nèi róng pín ruò 'ér gù nòng xuán xū , ér shì yóu yú hán yùn fēng fù , piàn yán bù zú yǐ jìn yì 。 shī yòu fěng yòu kǎi , yù kǎi yú fěng , zhǐ yì bìng bù dān chún 。 cóng fěng de fāng miàn kàn , biǎo miàn shàng sì cì wén dì , shí jì shàng shī rén de zhù yào yòng yì bìng bù zài cǐ 。 wǎn táng xǔ duō huáng dì , dà dū chóng fó mèi dào , fú yào qiú xiān , bù gù mín shēng , bù rèn xián cái , shī rén máo tóu suǒ zhǐ , xiǎn rán shì dāng shí xiàn shí zhōng nà xiē “ bù wèn cāng shēng wèn guǐ shén ” de fēng jiàn tǒng zhì zhě 。 zài yù fěng shí zhù de tóng shí , shī zhōng yòu yù yòu shī rén zì jǐ huái cái bù yù de shēn chén gǎn kǎi 。 shī rén sù huái “ yù huí tiān dì ” de zhuàng zhì , dàn piān zāo shuāi shì , chén lún xià liáo , shī zhōng měi fā “ jiǎ shēng niánshào xū chuí tì ”、“ jiǎ shēng jiān shì guǐ ” zhī kǎi 。 zhè shǒu shī zhōng de jiǎ yì , zhèng yòu shī rén zì jǐ de yǐng zǐ 。 gài 'ér yán zhī , fěng hàn wén shí cì táng dì , lián jiǎ shēng shí yì zì mǐn 。( liú xué kǎi )
wáng 'ān shí 《 jiǎ shēng 》
shī de qián liǎng jù “ yī shí móu yì lüè shī xíng , shuí dào jūn wáng bó jiǎ shēng ?” yī xiě jiǎ yì , yī xiě wén dì .“ móu yì ”, móu lüè 、 jiàn yì , shī zhōng zhǐ jiǎ yì de zhì guó 'ān mín zhī fāng ;“ lüè ”, cǐ chù yòu “ dà tǐ shàng ” zhī yì ;“ bó ”, zhǐ qīng shì , yǔ biǎo shì tuī fú qì zhòng zhī “ zhòng ” xiāng duì 。 zhè liǎng jù shì fǎn jié jù , yì wéi jiǎ yì suǒ xiàn de “ móu yì ”, dà tǐ shàng dōunéng huò dé shī xíng , shuí néng shuō wén dì qīng shì jiǎ yì ní ?
wáng 'ān shí de 《 jiǎ shēng 》 bù xiàng lǐ shāng yǐn de 《 jiǎ shēng 》 nà bān fěng wén dì dào jiǎ shēng , fǎn 'ér zàn wén dì bāo jiǎ shēng 。
zhè shì yīn wéi wáng 'ān shí shòu dào sòng shén zōng de shū yù , yǐ tuō tā tuī xíng xīn fǎ , tā yě jiù yòu liǎo xīn de tǐ yàn , rèn wéi jiǎ yì zhǐ shì zāo dào zhōu bó 、 guàn yīng děng rén de chán huǐ 'ér wèi néng rú yuàn yǐ cháng 'ér yǐ 。
cóng yǐ shàng de bǐ jiào zhōng bù nán kàn chū , lǐ shāng yǐn yǔ wáng 'ān shí de tóng tí shī 《 jiǎ shēng 》, suī rán dōushì yǒng jiǎ yì , dàn gè zì de zhuóyǎn diǎn bù tóng , bǐ fǎ xiāng yì , zhù yào zài yú liǎng wèi shī rén de sī xiǎng yòu bié , tā men gēn jù gè zì de sī xiǎng duì tóng yī rén wù fā biǎo dú tè de jiàn jiě , qián zhě yù yì xiān yáng , yǐ gǔ fěng jīn , bǐ fēng xī lì 'ér hán xù , hòu zhě bāo biǎn fēn míng , duì bǐ qiáng liè 。 rén wù héng héng jiǎ shēng ( qián 200-- qián 168 nián )
jiǎ shēng míng yì 、 jiǎ yì 、 yòu chēng jiǎ tài fù 、 jiǎ cháng shā 。 luò yáng ( jīn hé nán luò yáng shì dōng ) rén 。 xī hàn chū nián zhù míng de zhèng zhì jiā 、 wén xué jiā 。 18 suì jí yòu cái míng , nián qīng shí yóu hé nán jùn shǒu wú gōng tuī jiàn , 20 yú suì bèi wén dì zhào wéi bó shì 。 bù dào yī nián bèi pò gé tí wéi tài zhōng dà fū 。 dàn shì zài 'èr shí sān suì shí , yīn zāo qún chén jì hèn , bèi biǎn wéi cháng shā wáng de tài fù 。 hòu bèi zhào huí cháng 'ān , wéi liáng huái wáng tài fù 。 liáng huái wáng zhuì mǎ 'ér sǐ hòu , jiǎ yì shēn zì qiàn jiù , zhí zhì 33 suì yōu shāng 'ér sǐ 。 qí zhù zuò zhù yào yòu sǎnwén hé cí fù liǎng lèi 。 sǎnwén rú 《 guò qín lùn 》、《 lùn jī zhù shū 》、《 chén zhèng shì shū 》( yī chēng 《 zhì 'ān cè 》) děngdōu hěn yòu míng ; cí fù yǐ 《 diào qū yuán fù 》、《 fú niǎo fù 》 zuì zhù 。
jiǎ yì ( gōng yuán qián 201 héng qián 169 nián ) jīhū yǐ chéng wéi zhōng guó lì shǐ shàng de chuán qí rén wù , tā zài lì shǐ shàng yǎn rán shì qí měi dé zài dāng shí wèi dé dào shǎng shí de zhèng zhì jiā de diǎn xíng 。 tā de wén zhāng hèshī bèi rén men chēng sòng , qí zhōng yòu de liú chuán zhì jīn ; tā jí lì tí chàng xǔ duō bèi rèn wéi shì kǒng zǐ de lún lǐ sī xiǎng hé shè huì guān niàn ; tā de zuì zhù míng de lùn wén zhī yī lùn shù liǎo qín cháo de quē diǎn 。 yīn cǐ , tā tōng cháng bèi rén liè wéi rú jiā 。