shì shū suī yǐ yóu lǎn wéi míng, duō jì hú shān zhī shèng, shí zé guān yú sòng shǐ zhě wéi duō。 gù yú gāo zōng 'ér hòu, piān 'ān yì yù, měi yī piān zhī zhōng sān zhì yì yān。
《 yán jiào jì wén》 bǐ xià de shǎo shù mín zú mán yí miáo rén , gǔ sān miáo zhī yì yě。 zì cháng shā yuán chén yǐ nán jìn yè láng zhī jìng , wǎng wǎng yòu zhī。 yǔ dī yí hùn zá , tōng yuē nán mán。 qí zhǒng shèn huǒ , sǎnchù shān jiān , jù 'ér chéng cūn zhě yuē zhài , qí rén yòu míng wú xìng , yòu zú shǔ wú jūn cháng。
《 yán jiào jì wén》 bǐ xià de shǎo shù mín zú mán yí miáo rén , gǔ sān miáo zhī yì yě。 zì cháng shā yuán chén yǐ nán jìn yè láng zhī jìng , wǎng wǎng yòu zhī。 yǔ dī yí hùn zá , tōng yuē nán mán。 qí zhǒng shèn huǒ , sǎnchù shān jiān , jù 'ér chéng cūn zhě yuē zhài , qí rén yòu míng wú xìng , yòu zú shǔ wú jūn cháng。
jìzǎi míng dài zhòng yào shǐ shì de jì shì běn mò tǐ shǐ shū。 qīng gǔ yìng tài (1620 ~ 1690) zhuàn。 yìng tài zì gēng yú ﹐ hào lín cāng﹐ zhí lì fēng rùn ( jīn hé běi fēng rùn ) rén。 shùn zhì sì nián (1647) jìn shì﹐ shí sān nián guān zhì zhè jiāng xué zhèng﹐ gōng yú yán lǎn míng shì﹐ jiè zhāng dài《 shí kuì cáng shū》 yǔ tán qiān《 guó què》﹐ yòu guǎng jī bó cǎi﹐ zhì shí wǔ nián nián mò chéng shū。 yīn gāi shū chéng yú《 míng shǐ gǎo》 ﹑《 míng shǐ》 zhī qián﹐ ér qiě shǔ sī rén zhù shù﹐ pō wéi dāng shí rén suǒ zhòng shì。 gāi shū fǎng《 tōng jiàn jì shì běn mò》 zhī lì﹐ zuǎn cì míng dài diǎn zhāng shì jì﹐ fán bā shí juàn﹐ měi juàn wéi yī mù。 jì shì shǐ yú yuán zhì zhèng shí 'èr nián (1352) zhū yuán zhāng qǐ bīng﹐ qì yú míng chóng zhēn shí qī nián (1644) lǐ zì chéng nóng mín jūn gōng rù běi jīng﹐ zhū yóu jiǎn zì shā。 xuǎn lù qí zhōng bā shí gè lì shǐ shì jiàn huò zhuān tí﹐ àn shí jiān shùn xù biān pái﹐ jì shù shǐ mò﹐ shǒu wěi yī guàn﹐ jiǎn míng 'ě yào。 juàn mò fù yòu zuò zhě de shǐ lùn。 gāi shū xiáng yú zhèng zhì﹐ lüè yú jīng jì hé diǎn zhāng zhì dù﹐ qiě xuǎn lù de lì shǐ shì jiàn yě bù gòu quán miàn﹐ dàn yīn chéng shū jiào zǎo﹐ yòu zōng hé duō zhǒng míng dài shǐ liào biān zuǎn 'ér chéng﹐ yòu yī dìng de shǐ liào jià zhí。 shū zhōng jí lì huí bì míng mǎn guān xì﹐ yòu de nèi róng yǐ jù yě shǐ chuán wén﹐ jiān yòu shī shí zhī chù。 qí zuì zǎo bǎn běn wéi shùn zhì shí wǔ nián de zhù yì táng běn。 cǐ hòu yòu yòu《 sì kù quán shū》 wén jīn gé běn﹑ guǎng yǎ shū jú běn﹑ jī fǔ cóng shū běn﹑ chóng dé táng běn děng。 1977 nián zhōng huá shū jú diǎn﹑ jiàozhù qiān yìn。 yǐ zhù yì táng běn wéi dǐ běn﹐ cān kǎo qí tā bǎn běn﹐ jiā yǐ biāo diǎn﹑ jiàozhù﹐ bìng bǔ chōng chāo běn《 bǔ yí》 liù juàn﹐ yòu yǐ péng sūn yí suǒ zhuàn《 míng shǐ jì shì běn mò bǔ biān》 wǔ juàn fù hòu﹐ kě bǔ yuán shū suǒ quē míng qīng zhī jì shǐ shí zhī bù zú。
jìzǎi běi sòng lì shǐ de jì shì běn mò tǐ shǐ shū。 nán sòng yáng zhòng liáng zhuàn﹐ yī bǎi wǔ shí juàn。 yáng zhòng liáng jù lǐ dào《 xù zī zhì tōng jiàn cháng biān》﹐ fēn mén bié lèi﹐ yǐ běi sòng jiǔ cháo﹐ gè wéi shì mù﹐ yī bù fēn shì mù gèng fènzǐ mù﹐ qǔ lǐ dào yuán wén﹐ shǒu wěi lián guàn﹐ yǐ nián yuè shùn xù﹐ cǎi zhuì chéng piān﹐ dàn yì jiān yòu shān jié。 gāi shū xì jì yuán shū《 tōng jiàn jì shì běn mò》 hòu yòu yī jì shì běn mò tǐ de shǐ xué zhù zuò。 jīn cún《 xù zī zhì tōng jiàn cháng biān》 cán quē pō duō﹐ qīng rén huáng yǐ zhōu yǐ jù gāi shū jí tā shū suǒ yǐn yuán shū zuò《 xù zī zhì tōng jiàn cháng biān shí bǔ》。
zuì jīng diǎn de zhōng guó lì shǐ gù shì jí, zhōng guó shì quán lì yóu xì de jiào kē shū。 sī mǎ guāng de《 zī zhì tōng jiàn》, cǎi biān nián tǐ, shǐ shì jiàn qiē gē fēn sàn, yuè dú qǐ lái tóu xù fēn luàn, nán dé wán mào; nán sòng yuán shū yòng wán zhěng jì lù shì jiàn běn mò zhōng shǐ de fāng shì zhěng biān《 zī zhì tōng jiàn》, biàn yòu liǎo dì yī bù jì shì běn mò tǐ de zhù zuò《 tōng jiàn jì shì běn mò》。《 tōng jiàn jì shì běn mò》 shǐ měi gè gù shì wán zhěng chéng xiàn, qíng jié bō tāo xiōng yǒng dì xiàng qián tuī jìn, gěi yuè dú dài lái jí dà fāng biàn。《 tōng jiàn jì shì běn mò》 shì jìn rù《 zī zhì tōng jiàn》 de dà mén。 bǎi yáng xiān shēng hào shí nián xīn xuè zuò liǎo《 bǎi yáng bǎn bái huà zī zhì tōng jiàn》 jù zhù zhī hòu, zài cǐ jī chǔ shàng, yòu jiāng yuán shū《 tōng jiàn jì shì běn mò》 yì wéi bái huà, wán chéng liǎo《 bǎi yáng bǎn tōng jiàn jì shì běn mò》 de dà gōng chéng。